Akademik Birimler / Academic Units
Permanent URI for this communityhttps://acikarsiv.thk.edu.tr/handle/123456789/91
Browse
Search Results
Organizational Unit Karşılıklı Konuşmada Yineleme Kullanımı: Türkçe Gündelik Söylemden KanıtlarKarşılıklı konuşmada dil kullanıcıları tarafından başvurulan dilsel pratiklerden biri olarak yineleme bir konuşucunun kendi sözcesini ya da başka bir konuşucunun sözcesini bir biçimde tekrarlamasıdır. Türkçe alanyazında yinelemelerin özellikle karşılıklı konuşmada ortaya çıkan tür ve işlevlerine ilişkin sınırlı sayıda çalışma yer almaktadır. Bu nedenle, bu çalışmada Türkçe gündelik söylemde yinelemelerin tür ve edimbilimsel işlevlerinin Karşılıklı Konuşma Çözümlemesi çerçevesinde belirlenmesi hedeflenmektedir. Arkadaşlar arasında geçen on saatlik Türkçe gündelik konuşma kayıtları çalışmanın vertabanını oluşturmaktadır. Çalışmada öncelikle alanyazın bulgularına dayanılarak yinelemeler, yinelemenin kaynağı (kendini yineleme ya da diğer konuşucuyu yineleme), yinelemenin yeri (yakın yineleme, gecikmeli yineleme ve uzak yineleme) ve yinelemenin korunma derecesi (birebir yineleme ve değiştirilmiş yineleme) olmak üzere ana ve alt türlere ayrılmıştır. İkinci olarak, yinelemelerin gündelik söylemdeki edimbilimsel işlevleri alanyazın bulguları ışığında derlenmiş ve karşılıklı konuşmanın akışını sürdürme, karşılıklı konuşmanın içeriğini genişletme ve toplumsallaşma işlevleri olmak üzere üç ana işlev grubu altında toplanmıştır. Çözümleme aşamasında veritabanında yinelemelerin tür/alt tür ve işlevleri incelenmiş ve sıklık değerleri elde edilmiştir. Bulgularımız, yinelemenin kaynağı türünde kendini yinelemelerin (%64.3), diğer konuşucuyu yinelemelerden (%35.7) daha sık kullanıldığını; yinelemenin yeri türünde ise gecikmeli yinelemelerin (%75.7) yakın yinelemelerden (%16.7) ve uzak yinelemelerden (%7.6) daha sık kullanıldığını göstermiştir. Diğer taraftan, yinelemenin korunma derecesi türünde veritabanında en sık kullanılan yineleme alt türünün birebir yineleme (%54.1) olduğu, değiştirilmiş yinelemelerin kullanım sıklığının ise % 45.9 olduğu saptanmıştır. İki oran ve ki-kare testleri bu kullanım oranları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğunu göstermiştir. İşlev gruplarının kullanım sıklığına göre yapılan çözümlemede karşılıklı konuşmanın içeriğini genişletme (%56.8) işlevlerinin daha sık kullanıldığı; alt işlevler açısından ise yinelemelerin en çok diğer dillerde olduğu gibi vurgulama (%30.8) işleviyle kullanıldığı saptanmıştır. Çalışmanın sonuçları, yinelemelerin bir konuşma topluluğunun üyeleri tarafından gündelik yaşamda dizgesel olarak kullanılan dilsel araçlar olduğunu göstermiştir.Organizational Unit Edimbilimsel Yinelemeler, Türleri ve Sözlü Söylemdeki İşlevleriSözlü dilde yaygın biçimde kullanılan dilsel yinelemeler karşılıklı iletişim sırasında bir konuşucunun kendisinin ya da başka bir konuşucunun söylediği bir sözcüğü, sözcük öbeğini ya da sözcesini bir biçimde tekrar ifade etmesi olarak tanımlanmaktadır. Dil kullanımı sırasında gerçekleşen sözlü yinelemeler ya da iletişimin edimbiliminde kullanılan yinelemeler edimbilimsel yineleme olarak da adlandırılmaktadır. Karşılıklı konuşma sırasında yinelemeler konuşucular tarafından çeşitli biçimlerde ve çeşitli iletişimsel işlevleri yerine getirecek biçimde kullanılmaktadır. Farklı dillerde yapılan çalışmalarda yinelemelerin türlerine ve işlevlerine ilişkin farklı ulamlamalar yapılmıştır. Yineleme üzerine çalışan araştırmacıların bu tür ve işlev ulamları arasından çalışmalarının amacına uygun olanları benimseyerek ve bu ulamların kapsamlarını genişleterek ya da daraltarak araştırmalarını tasarladıkları gözlenmiştir. Bu çalışmanın amacı, dilsel yinelemelerin işlevlerinin ve yineleme türlerinin alanyazından derlenen bulgular ışığında sunulması ve Türkçe sözlü söylemde yinelemelerin işlevlerine ilişkin ileriki çalışmalara kuramsal açıdan kaynak oluşturulmasıdır. Bu amaçla, yinelemelerin sözlü dilde yerine getirdiği işlevler ve türler farklı dillerde yapılan çalışmalarda sunulan örneklerle açıklanmaktadır. Yinelemeler, üretme, kavrama, bağlama ve etkileşim olmak üzere dört temel işlevi ve bunlara ait çeşitli alt işlevleri yerine getirmek üzere kullanılmaktadır. Türler açısından yinelemeler, yinelemenin korunma derecesi (birebir yineleme ve değiştirilmiş yineleme) yinelemenin yeri (yakın, gecikmeli ve uzak yineleme) ve yinelemenin kaynağı (kendini yineleme, diğer konuşucuyu yineleme) olmak üzere üç ulama ayrılmaktadır.Organizational Unit Organizational Unit Organizational Unit Organizational Unit Organizational Unit Organizational Unit Organizational Unit Organizational Unit
- «
- 1 (current)
- 2
- 3
- »